Wyniki niewielkiego badania opublikowane 5 listopada 2026 roku wskazują, że rapamycyna — lek stosowany m.in. w zapobieganiu odrzuceniu przeszczepionych narządów — może wpływać na jeden z wczesnych wskaźników zmian związanych z chorobą Alzheimera. U zdrowych osób w średnim wieku będących nosicielami wariantu genu APOE4, wiązanego ze zwiększonym ryzykiem demencji, po czterech tygodniach przyjmowania niskiej dawki leku zaobserwowano poprawę przepływu krwi w mózgu. Rezultatu nie odnotowano wśród uczestników bez tego wariantu.
Badanie przeprowadzili naukowcy z University of Missouri. Objęło zdrowych dorosłych w wieku od 45 do 65 lat, a wszyscy uczestnicy otrzymywali rapamycynę przez cztery tygodnie. Zespół skupił się na APOE4, ponieważ u nosicieli tej odmiany genu zaburzenia krążenia w niektórych obszarach mózgu mogą pojawiać się na długo przed pierwszymi zauważalnymi problemami z pamięcią. Autorzy sprawdzali więc, czy lek może wpłynąć na te wczesne zmiany, zanim rozwiną się objawy choroby.
Największą zmianę zaobserwowano u kobiet
Szczególnie wyraźną poprawę przepływu krwi odnotowano u kobiet będących nosicielkami APOE4. To interesujący trop dla dalszych badań, ale nie dowód, że rapamycyna zapobiega chorobie Alzheimera lub opóźnia jej rozwój. Badanie miało charakter pilotażowy i trwało krótko; jego wynik dotyczy konkretnego parametru fizjologicznego, a nie zachowania pamięci ani długoterminowego ryzyka demencji.
Rapamycyna jest badana także ze względu na możliwy wpływ na procesy starzenia, lecz nie jest obecnie potwierdzoną metodą zapobiegania chorobie Alzheimera. Jak podkreślają autorzy, potrzebne są kolejne badania, które pozwolą sprawdzić, czy poprawa krążenia utrzymuje się po zakończeniu kuracji i czy przekłada się na mierzalne korzyści dla zdrowia mózgu. Ważne będzie również ustalenie bezpieczeństwa dłuższego stosowania oraz tego, kto mógłby odnieść największą korzyść.
Wyniki wpisują się w podejście określane jako medycyna precyzyjna: zamiast zakładać, że ta sama terapia działa jednakowo u wszystkich, badacze próbują wskazać grupy pacjentów, które mogą reagować na nią inaczej. W tym przypadku sygnał korzyści dotyczył osób z APOE4, a szczególnie kobiet z tym wariantem. To jednak dopiero wstępna obserwacja, którą trzeba potwierdzić w większych i odpowiednio zaprojektowanych badaniach klinicznych.
Praca, zatytułowana „Rapamycin increases cerebral blood flow and modulates metabolic, inflammatory, and microbiome profiles in healthy middle-aged APOE4 carriers: a pilot single-arm trial”, ukazała się w „Journal of Cerebral Blood Flow & Metabolism”. Jej autorzy nie wykazali, że lek chroni przed demencją, ale wskazali możliwy kierunek dalszych badań: interwencję na bardzo wczesnym etapie, kiedy zmiany w mózgu mogą już się pojawiać, choć nie powodują jeszcze problemów z pamięcią.
